-ویتامین ها چه نوع موادی هستند؟  

ویتامینها مواد ضروری برای بدن هستند و برای انجام واکنشهای متابولیسمی و بیوشیمیایی بدن به آنها نیاز مبرم می باشد.در واقع ویتامینها کاتالیزور(افزایش دهنده سرعت واکنشهای بیوشیمیایی)واکنشهای بیوشیمیایی و متابولیسمی هستند. 

-انواع ویتامین ها: 

ویتامینها به دو گروه کلی محلول در چربی و محلول در آب تقسیم بندی می گردند: 

۱-ویتامینهای محلول در چربی شامل:ویتامینهای A-K-E-D می باشند.

این گروه از ویتامینها لیپوفیل(چربی دوست)بوده و در بدن دام و طیور جذب بافتهای چربی میگردند.در صورت مصرف بیش از حد این گروه از ویتامینها مسمومیت ویتامینی ایجاد شده و ایجاد بیماری بنام هایپرویتامینوز می گردد. 

دوستان عزیز همواره مد نظر داشته باشید که حداکثر هفته ای یکمرتبه از این گروه ویتامینها استفاده نمایید زیرا این گروه قابلیت آنرا دارند که در حدود 10 الی 14 روز در بدن ذخیره شوند و در صورت کمبود آنها بصورت مقطعی بدن می تواند از ذخایر استفاده نماید. 

اکنون به شرح و بررسی هر یک از این ویتامینها می پردازم: 

-ویتامین A یا رتینول:  

این ویتامین در سبوس گندم و در ذرت بصورت پیش سازهای ویتامین A وجود دارد.ویتامینی است که در ترمیم بافت مخاطی و همچنین بسیاری از واکنشهای بیوشیمیایی و متابولیکی شرکت دارد. 

-علائم بالینی کمبود ویتامین A :   

1-کراتینه شدن(خشک شدن)پوست 

2-کراتینه شدن قرنیه چشم و ایجاد شبکوری 

3-کنژکتیویت(تورم بافت ملتحمه چشم)و آبریزش از چشم که این علامت معمولا با بیماریهای دیگر اشتباه گرفته می شود. 

4-اختلال در سیستم ایمنی بدن 

-ضایعات کالبد گشایی: 

یکی از ضایعات کالبد گشایی اختصاصی مربوط به کمبود ویتامین A وجود ندولهای کازئوز سفید رنگ(دانه های سفیدی به شکل چرک)در حلق-نای و مری که اگر کنده شوند خونریزی نمی دهند و همین امر وجه تشخیص تفریقی بین کمبود ویتامین A و فرم دیفتریک بیماری آبله می باشد. 

توصیه می شود پس از بیماریهای تنفسی و بیماریهایی که بخصوص به اپی تلیوم(بافت پوششی)دستگاه تنفسی آسیب می رسانند مانند بیماریهای ناشی از مایکوپلاسما گالی سپتیکوم (CRD ) و عفونتهای ناشی از کلی فرمهااز ویتامین A استفاده گردد. 

همچنین در هنگام استرسها که منجر به ترشح هورمونهای گلوکوکورتیکوئیدی مانند کورتیزول از بخش قشری غدد فوق کلیوی می گردند.اگر چه نقش بیوشیمیایی این هورمون افزایش گلوکز خون می باشد اما با تاثیر منفی بر روی تیموس-بورس فابریسیوس و طحال موجب تضعیف سیستم ایمنی می گردد و پرنده را مستعد انواع و اقسام بیماریها می نماید. 

به امید خدا در پست جداگانه ای عملکرد هورمونها هم مورد بررسی قرار خواهد گرفت. 

دوستان حتما در نظر داشته باشند ممکن است کورتن ها دارای اثر کمی در افزایش رشد باشند اما با توجه به صدمه ای که به سیستم ایمنی بدن می رسانند به هیچ عنوان از این نوع داروها استفاده نفرمایید. 

-ویتامین K :  

فرم قابل استفاده این ویتامین در بدن پرندگان بصورت ویتامین K3 است و مهمترین عملکرد و نقش بیوشیمیایی آن در انعقاد خون می باشد.به این صورت که در کبد پیش آنزیمی به نام پروترومبین وجود دارد که تحت تاثیر ویتامین K به ترومبین تبدیل شده و ترومبین هم  در حضور یون کلسیم فیبرینوژن که یک پروتئین محلول در سرم خونی می باشد را تبدیل به فیبرین که یک پروتئین نامحلول است می نماید و فیبرین هم مانند یک تور ماهیگیری عمل نموده وسلولهای خونی را به دام انداخته و از خونریزی جلوگیری می نماید.پس نتیجه می گیریم که عملکرد ویتامین K بسیار حیاتی است مخصوصا در بیماریهایی مانند کوکسیدیوز و یا هرنوع خونریزی داخلی.پس در صورت ایجاد خونریزی در پرنده شما در اثر بیماری حتما باید از این ویتامین استفاده گردد. 

در پستهای بعدی به تفصیل در رابطه با کوکسیدیوز بحث خواهد شد. 

-ویتامین E :  

در بسیاری از اقلام خوراکی مورد استفاده در تغذیه کبوتر وجود دارد. 

این ویتامین در تعادل و همچنین تولید اسپرم و باروری پرنده تاثیر بسزایی دارد و همچنین بهمراه سلنیوم به عنوان یک آنتی اکسیدان در خارج  و داخل بدن مطرح هستند و موجب از بین رفتن رادیکالهای آزاد و اتمها و مولکولهای آسیب رسان به سلول می گردند.همچنین در تقویت سیستم ایمنی بدن نیز نقش بسزایی دارد. 

-علائم بالینی کمبود ویتامین E : 

1-عدم تعادل کبوتر و چرخیدن بدور خود (انسفالومالاسی)یکی از علائم بالینی آن می باشد. که ممکن است با بیماری انسفالومیلیت(تورم بافت مغز) اشتباه گرفته شود.برای تشخیص تفریقی اگر قادر بودید کاسه سر را برداشته اگر در روی مخچه خونریزیهای پتشی(نقطه ای)وجود داشت حتما کمبود ویتامین E می باشد.

2-کاهش باروری و جوجه درآوری 

3-تضعیف سیستم ایمنی بدن 

-ویتامین D : 

فرم قابل استفاده آن در بدن طیور بصورت ویتامین D3 می باشد.و در حقیقت نقش بیوشیمیایی آن کاتالیزور جذب فسفر و کلسیم است. 

در اثر قرار گرفتن استروئیدهای مختلف یا کلسترول و یا مشتقات کلسترول در معرض اشعه U.V خورشید این ویتامین بطور طبیعی بوجود می آید.  

دقت بفرمایید که بیش از حد از این ویتامین استفاده نفرمایید زیرا موجب عوارض ذیل خواهد گردید: 

1-رسوب کلسیم در  احشا پرنده و کلیه ها و مفاصل  

2-سخت شدن پوسته تخم و کاهش جوجه درآوری  

علائم کمبود ویتامین D3 :  

1-نرمی استخوان در جوجه ها  

2-پوکی استخوان در کبوتران بالغ 

3-مشکلات انعقاد خون 

4-اختلال در عملکرد عضلات اسکلتی 

-ویتامینهای محلول در آب: 

این گروه از ویتامینها شامل:ویتامینهای گروه B و ویتامین C می باشند.مصرف اوردز آنها مسمومیت ویتامینی ایجاد نکرده و پس از رفع نیاز بدن مازاد آن دفع می گردد.در این گروه فقط ویتامین B12 اندکی در کبد ذخیره می شود. 

-ویتامینهای گروه B : 

در متابولیسم عمومی بدن-افزایش سوخت و ساز مواد غذایی و همچنین افزایش رشد نقش بسزایی دارند. 

-ویتامین B1 (تیامین): 

در رشد و همچنین عملکرد اعصاب محیطی نقش بسزایی داشته و کمبود آن منجر به: 

1-تورم اعصاب محیطی  

2-کاهش رشد 

3-ستاره نگری(کج شدن گردن کبوتر) 

4-ناراحتی قلبی-عروقی 

5-اختلال در هضم وجذب   می گردد. 

-ویتامین B2 (ریبوفلاوین): 

کمبود این ویتامین موجب: 

1-فلجی پاها و برگشتگی انگشتان پا بداخل  

2-کاهش رشد  می گردد. 

-ویتامین B5 (نیاسین): 

در متابولیسم پروتئین ها و همچنین موجب عملکرد منظم سیستم عصبی با تاثیری که در سنتز غلاف میلین(یک غلاف فسفو لیپیدی) دارد می گردد. 

 -ویتامین B6 (پیرودوکسین فسفات): 

در متابولیسم مواد قندی و پروتئینی نقش داشته و کمبود آن منجر به کاهش رشد می گردد. 

-ویتامین B12 (سیانوکوبالامین): 

در متابولیسم قندها-چربیها و پروتئینها موثر است و همچنین در فعالیت و تولید سلولهای  خونی هم تاثیر دارد. 

کمبود آن موجب تورم رشته های اعصاب محیطی و اختلال در تخمگذاری می گردد. 

-ویتامین C (اسید آسکاربیک): 

دو عملکرد اساسی دارد: 

1-شرکت در متابولیسم مواد غذایی  

2-تقویت سیستم ایمنی بدن 

-توصیه می گردد که بعد از واکسیناسیون و یا پس از هر استرسی بمدت 12 ساعت از ویتامینهای محلول در چربی بهمراه الکترولیت و 12 ساعت از ویتامینهای محلول در آب استفاده گردد.

دوستان گرامی هم اکنون در مشهد و احتمالا در شهرهای دیگر کشور نیز نیوکاسل فوق حادی ایجاد شده که حتما می بایستی برای پیشگیری از این بیماری اقدامات لازم و ضروری را انجام داد. 

بنده یکسری مطالب را در ذیل خدمت دوستان در رابطه با پیشگیری این بیماری ارائه می دهم امید است که مورد عنایت و استفاده دوستان گرامی قرار گیرد. 

عامل نیوکاسل:پارامیکسو ویروس. 

علائم بالینی: ۱-فلجی  ۲-اسهال سبز  ۳-پیچ خوردگی گردن به سمت پشت یا در بین پاها 

۴-کشیدگی گردن به جلو     ۵-لاغری    ۶-پرهای ژولیده  ۷-افسردگی  ۸-عطسه 

  ۹-سرفه    

۱۰-آبریزش از چشم و بینی و....

که البته هیچ یک از این علائم اختصاصی نمی باشد.(یعنی ممکن است در بیماریهای دیگر هم دیده شوند.) 

ضایعات کالبد گشایی:  ۱-پرخونی در نای  ۲-تورم کیسه های هوایی   ۳-در کبوتران ماده ای که درحال تخمگذاری هستند خونریزی بر روی فولیکولها(زرده ها)   

 ۴-فولیکولها در محوطه شکمی(یعنی زرده های در حال شکل گیری در داخل سیستم مجاری تناسلی به داخل شکم نفوذ می کنند) 

ضایعات فوق هم غیر اختصاصی هستند.برای تشخیص تفریقی باید کشت ویروسی انجام شود که خیلی هزینه بر است و معمولا هم انجام نگرفته و برای تشخیص بیماری به علائم بالینی و ضایعات کالبد گشایی بسنده می شود. 

پیشگیری از بیماری :۱- تعویض لباسها و کفشها هنگام ورود به پشت بام  ۲-شستن دستها  

۳-جلوگیری از ورود افراد به پشت بام   ۴-جلوگیری از ورود پرندگان آزاد پرواز مثل گنجشک به داخل  

لانه ها و سایر اقدامات مدیریتی دیگر . 

۵-ویروس نیوکاسل تا مسافت ۱ کیلومتری می تواند توسط باد حمل گردد. 

ضدعفونی:بهترین ضد عفونی کننده نور خورشید می باشد.اگر لانه کبوترانتان آفتاب نمی خورد می توانید هر ماهی یکبار توسط ضد عفونی هایی مانند بنزالکونیوم کلراید که بر روی ویروس آنفولانزا هم علاوه بر ویروس نیوکاسل تاثیر خوبی دارد استفاده نمایید و پس از آن برای اطمینان بیشتر می اوانید از ترکیب پرمگنات پتاسیم و فرمالین که موجب تصاعد گاز فرمالدهید می گردد استفاده کنید.که البته با رعایت بهداشت و همچنین اشعه نور خورشید نیازی به اینگونه ضد عفونی کننده های نمی باشد.  

نکته مهم :ویروس نیوکاسل تحت سویه های متفاوتی دارد که بنا به شرایط محیطی هر منطقه ای با ایجاد جهش ژنتیکی بوجود آمده اند.لذا ممکن است واکسنی که برای پیشگیری تزریق می نمایم مثمر ثمر واقع نگردد.در حقیقت باید از واکسنهایی استفاده نمود که حاوی ویروس تخفیف حدت یافته یا کشته همان منطقه باشد. 

واکسیناسیون: معمولا برای پیشگیری از ایجاد بیماری نیوکاسل از واکسنهای زنده تخفیف حدت یافته و یا کشته استفاده می گردد.واکسنهای زنده که در بازار معمولا به ب۱ چشمی معروف هستند سریعا تیتر می دهند اما ایمنی آنها کوتاه مدت خواهد بود ولی واکسنهای کشته دیرتر تیتر داده اما ایمنی آن بیشتر می باشد.بطور کلی واکسنهایی که در ایران تولید می شوند باید هر ۴ ماه یکمرتبه تکرار شوند زیرا ایمنی آنها حداکثر ۴ ماه می باشد. 

جوجه ای که از تخم خارج می شود در سرم  خونی خود دارای آنتی بادی های مادری بر علیه این بیماری می باشد.(البته در صورتی که والدین آن قبلا واکسینه شده و یا بطور طبیعی آلوده شده باشند)حتما مد نظر داشته باشید که تا ۵ الی ۶ روز بعد از خروج جوجه ها از تخم تحت هیچ شرایطی والدین گرسنه نباشند زیرا در این دوره حساس اگر به جوجه ترشحات چینه دان(که تحت تاثیر هورمون پرولاکتین ایجاد می گردد)نرسیده و گرسنه بماند مولکولهای درشت آنتی بادی مادری شکسته شده و به عنوان منبع انرژی از آنها استفاده می شود و جوجه ها را در همان سنین ابتدایی در معرض ابتلا به بیماری قرار می دهند. 

واکسنها را بر اساس دزی که بر روی آنها توسط کارخانه سازنده درج گردیده استفاده نمایید. 

نیوکاسل فوق حاد:هم اکنون در اکثر نقاط کشور نیوکاسل فوق حادی شایع گردیده که جهت انجام واکسیناسیون و پیشگیری می توانید اعمال زیر را انجام دهید: 

اقدام اورژانسی :اگر در گله شما نیوکاسل شایع شده و دامپزشک هم آنرا تایید کرده می توانید واکسن زنده نیوکاسل را با توجه به دز توصیه شده با آب مقطری که از آب شهر تهیه نشده باشد مخلوط کرده و بصورت اسپری بر روی کبوتران انجام دهید.حتما قبل از انجام این کار مطمئن باشید که کبوترانتان دچار بیماریهای تنفسی ناشی از مایکوپلاسما نباشند.پس از انجام اسپری بدلیل تیتر سریع  ایمنی لازم در کبوترانی که هنوز بیمار نشده اند ایجاد می گردد اما کبوتران بیمار حتما خواهند مرد.پس می توانید کبوتران بیمار را جداکنید(ولی اگر کبوتران بیمار معدوم شوند بهتر است)پس از واکسیناسیون به این روش حتما شیشه محتوی این واکسنها را سوزانده ویا با مواد ضد عفونی ضدعفونی نمایید ویا اینکه در آفتاب قرار دهید. پس از گذشت ۶ تا ۷ روز واکسن کشته روغنی را تزریق نمایید.

اقدامات جهت پیشگیری و واکسیناسیون:جوجه ها را در سن ۵ الی ۶ روزگی با واکسن زنده بروش اسپری و یا قطره چشمی واکسینه کنید.اما ممکن است این روش هزینه بر باشد زیرا ویالهای واکسن دارای ۱۰۰۰ دز می باشند.پس می توانید از واکسن کشته روغنی رازی تاکید می کنم واکسن رازی زیرا تیتر نیوکاسل واکسن رازی از واکسنهای دیگر بهتر است و از جهت دیگر سویه ویروس این واکسن به ویروس بیماری نزدیک است.به نظر من از واکسنهای خارجی استفاده نکنید زیرا دارای سویه ای مربوط به همان کشور ها و شرایط اقلیمی مربوط به همان مناطق می باشند. 

اقدامات پس از واکسیناسیون :برای ۱۲ ساعت از ویتامینهای محلول در چربی(ویتامین آ- د-ای و کا- بهمراه الکترولیت استفاده کنید و ۱۲ ساعت دیگر هم از ویتامینهای محلول در آب(گروه ویتامینهای ب و ویتامین ث)استفاده نمایید. 

بمدت ۴۸ ساعت هم بهتر است از پراندن کبوتران خودداری فرمایید.